Future: Afghanistan
Tegenwooridg gaat er bijna geen dag voorbij waarop de namen Kabul, Uruzgan of Tarin Kowt niet voorbij komen op tv of in de krant. Toch blijft Afghanistan een onbekende plek voor de meeste mensen, een land in oorlog waarvan de sociaal-culturele ontwikkelingen nauwelijks tot ons doordringen. Dat deze er wel degelijk zijn, laat Gemak zien in Future: Afghanistan, waarin werk is te zien van jonge Afghaanse kunstenaars die beïnvloed zijn door hun eigen traditionele cultuur, maar ook door pulp en commercie uit Bolly- en Hollywood.
Ongeveer tien jaar geleden konden slechts weinig westerlingen Afghanistan op de wereldkaart aanwijzen. Maar tegenwoordig gaat er bijna geen dag voorbij waarop de namen Kabul, Uruzgan of Tarin Kowt niet voorbij komen op tv of in de krant. Toch blijft Afghanistan een onbekende plek voor de meeste mensen, een land in oorlog waarvan de sociaal-culturele ontwikkelingen nauwelijks tot ons doordringen. Dat deze er wel degelijk zijn, laat Gemak zien in zijn tweede tentoonstelling. Future: Afghanistan toont werk van jonge Afghaanse kunstenaars die beïnvloed zijn door hun eigen traditionele cultuur, maar ook door pulp en commercie uit Bolly- en Hollywood.
Afghanistan roept onmiddellijk gedachten op van bebaarde, conservatieve strijders of in Burka gehulde vrouwen. Maar het straatbeeld van Kabul en andere Afghaanse steden is niet alleen dat: ook hier rijzen uitzinnige kantoorgebouwen van spiegelglas uit de grond, hangen op elke straathoek posters van filmsterren uit de Bollywoodstudio’s en klinken harde discodreunen uit als kerstboom versierde auto’s. Jonge Afghanen doen mee aan Idols-achtige TV programma’s en zijn, net als in het Westen, geobsedeerd door mobiele telefoons die ze op zijn Afghaans pimpen.
Niet iedereen is zo gelukkig met deze commerciële pulpinvloeden. De oudere Afghaanse intellectuele elite – of wat daar nog van over is – zoekt liever voorbeelden in oudere culturele centra in Europa of Iran. Een nog veel sterkere tegenbeweging komt vanuit de Taliban en zijn aanhangers, die weliswaar bepaalde elementen uit de massacultuur overnemen, zoals mobiele telefoons, Nike sportschoenen en fast food, maar het grootste deel ervan verwerpen.
Tegen de achtergrond van deze botsende sociaal-culturele invloeden, die door middel van affiches, TV programma’s en geluidsinstallaties tot leven worden gebracht, toont Gemak het werk van enkele jonge Afghaanse kunstenaars, waaronder Mariam Ghani en Khadim Ali. De complexe verhoudingen die zij hebben met hun snel veranderend vaderland uiten zich op verschillende manieren in hun kunst; via Ghani’s installaties met tenten, tapijten en schermen, maar ook verhalenderwijs in de projecten met kindertekeningen door Ali.
De tentoonstelling bevat tevens het werk van jonge Afghaanse documentairemakers van de groep CACA Kabul en fotografen - onder andere Najibullah Musaffer. Zij komen op plekken waar buitenlandse journalisten zich doorgaans niet begeven en zijn geïnteresseerd in thema’s waar in het westen weinig aandacht voor is, zoals de behandeling van geestelijk gehandicapte vrouwen of de avonturen van een groep Afghanen die besluit naar Zwitserland te fietsen.
Foto: Najibullah Musaffer
Foto: Najibullah Musaffer
Khalid Hadi & Ed Grazda Zonder Titel, Afghanistan - New York, 2004, 80 x 55 cm.. (foto's van mensen die zich aanmelden voor protheses in Kandahar, begin jaren 90)